Ένας οδικός άξονας για το μέλλον του ψηφιακού χρηματοπιστωτικού τομέα της Ευρώπης

12 Μαρτίου 2026

Του Piero Cipollone, Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ

Η τεχνολογία μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, ταξιδεύουμε, εργαζόμαστε και πληρώνουμε. Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει με τη σειρά τους να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο εκδίδουν χρήμα προκειμένου να ανταποκριθούν στις εξελισσόμενες ανάγκες των κοινωνιών τις οποίες υπηρετούμε.

Η έκδοση χρήματος βρίσκεται στον πυρήνα των δραστηριοτήτων των κεντρικών τραπεζών. Και όμως το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων που χρησιμοποιούμε για τις καθημερινές μας συναλλαγές δημιουργείται από τον ιδιωτικό τομέα – για παράδειγμα, όταν μια τράπεζα χρηματοδοτεί ένα ενυπόθηκο στεγαστικό δάνειο. Στο τέλος, οι άνθρωποι αποδέχονται αυτή την ιδιωτική μορφή χρήματος ως πληρωμή επειδή έχουν την επιλογή να τη μετατρέψουν, με αντιστοιχία ένα προς ένα, σε χρήμα κεντρικής τράπεζας – το ασφαλέστερο από όλα τα περιουσιακά στοιχεία και το σημείο αναφοράς που σταθεροποιεί ολόκληρο το σύστημα. Αυτή η αλληλεπίδραση συμβάλλει στην οικοδόμηση και στη διατήρηση της εμπιστοσύνης.

Το χρήμα κεντρικής τράπεζας έχει δύο μορφές. Για τις ανάγκες των καθημερινών πληρωμών μας χρησιμοποιούμε τα μετρητά. Δεδομένου ότι η ζωή μας στρέφεται ολοένα περισσότερο προς το διαδίκτυο, το Ευρωσύστημα αναπτύσσει το ψηφιακό ευρώ – μια ψηφιακή μορφή μετρητών που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα.

Παράλληλα, στις χρηματοπιστωτικές αγορές χονδρικής, το χρήμα κεντρικής τράπεζας λαμβάνει τη μορφή των καταθέσεων τις οποίες οι τράπεζες τηρούν στην κεντρική τους τράπεζα και οι οποίες καταχωρούνται στα λογιστικά βιβλία της ως εγγραφές. Οι τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιούν αυτές τις καταθέσεις για να διενεργούν συναλλαγές μεγάλου όγκου και να διακανονίζουν διατραπεζικές πληρωμές. Αυτό το χρήμα κεντρικής τράπεζας παρέχει τα θεμέλια για τις σημερινές υποδομές των χρηματοπιστωτικών αγορών χονδρικής.

Όμως, οι χρηματοπιστωτικές αγορές χονδρικής δεν είναι άτρωτες στις αλλαγές. Χάρη στη μετατροπή περιουσιακών στοιχείων σε ψηφιακά παραστατικά αξίας (tokenisation) και στις τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού (distributed ledger technology – DLT), τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, όπως τα ομόλογα, θα είναι δυνατόν να αναπαρίστανται ως ψηφιακά παραστατικά αξίας (token) – ή, με απλά λόγια, ως αρχεία – τα οποία θα μπορούν να μεταφέρονται και να επικαιροποιούνται πιο αποτελεσματικά από ό,τι συμβαίνει σήμερα. Αυτές οι νέες τεχνολογίες υπόσχονται μεγαλύτερη καινοτομία, αποτελεσματικότητα και ενοποίηση στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Με περιουσιακά στοιχεία σε μορφή ψηφιακών παραστατικών αξίας (tokenised assets) και τεχνολογίες DLT, οι συναλλαγές θα διακανονίζονται ταχύτερα και αποτελεσματικότερα, μειώνοντας το κόστος και τους κινδύνους επεξεργασίας. Ολόκληρος ο κύκλος ζωής ενός περιουσιακού στοιχείου – από τη διαπραγμάτευση μέχρι τον διακανονισμό και τη θεματοφυλακή – θα διενεργείται στην ίδια πλατφόρμα, η οποία θα είναι διαθέσιμη 24 ώρες την ημέρα και 7 ημέρες την εβδομάδα. Η διασυνοριακή δραστηριότητα θα γίνει απλούστερη και φθηνότερη, με μείωση του κόστους σε όλους τους τομείς. Οι έξυπνες συμβάσεις (smart contracts) θα καταστήσουν δυνατή την υλοποίηση περαιτέρω καινοτόμων λύσεων. Η ύπαρξη πιο αποδοτικών και ενοποιημένων χρηματοπιστωτικών αγορών θα συνεπάγεται επίσης φθηνότερη χρηματοδότηση για την πραγματική οικονομία.

Για να αξιοποιηθούν τα οφέλη αυτών των τεχνολογιών, οι επενδυτές θα χρειάζονται ένα ασφαλές περιουσιακό στοιχείο για τον διακανονισμό των συναλλαγών τους – το χρήμα κεντρικής τράπεζας. Ακριβώς σε αυτό αποσκοπούμε και εμείς.

Χάρη στην πρωτοβουλία Pontes του Ευρωσυστήματος, θα είμαστε ήδη σε θέση να προσφέρουμε έναν τρόπο για τον διακανονισμό συναλλαγών χονδρικής με βάση τις τεχνολογίες DLT σε χρήμα κεντρικής τράπεζας το γ΄ τρίμηνο του 2026. Αυτό θα το επιτύχουμε σε πρώτη φάση συνδέοντας τη ραχοκοκαλιά των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών μας – τις υπηρεσίες TARGET – με τις νέες αυτές πλατφόρμες που βασίζονται σε τεχνολογίες DLT. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούμε να εγγυηθούμε την ασφάλεια και τη θεσμική αξιοπιστία που είναι απαραίτητη αν θέλουμε να ευδοκιμήσει στην Ευρώπη η χρήση ψηφιακών παραστατικών αξίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα (tokenised finance). Και αυτό θα είναι μόνο η αρχή.

Για να υλοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες που παρέχουν η μετατροπή περιουσιακών στοιχείων σε ψηφιακά παραστατικά αξίας (tokenisation) και οι τεχνολογίες DLT, οι επενδυτές θα χρειαστούν χρήμα κεντρικής τράπεζας για να ενσωματωθούν πιο άμεσα σε αυτές τις πλατφόρμες. Έχοντας κατά νου αυτόν τον στόχο, δημοσιεύσαμε αυτή την εβδομάδα τον χάρτη πορείας της πρωτοβουλίας Appia.

Στόχος της πρωτοβουλίας Appia είναι να σχεδιαστεί – σε συνεργασία με τους συμμετέχοντες στην αγορά – η επόμενη γενιά των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών υποδομών. Αυτή η διαδικασία θα μας υποδεικνύει τις συνεχείς βελτιώσεις τις οποίες θα εφαρμόζουμε σταδιακά στην πρωτοβουλία Pontes, ούτως ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα συμβαδίζει με την πρωτοβουλία Appia. Αλλά θα παρέχει επίσης κατευθύνσεις στην αγορά για την οικοδόμηση των δικών της λύσεων και υποδομών κατά τρόπο που να διασφαλίζει τον ανταγωνισμό, την ενοποίηση και την καινοτομία στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές.

Όλα αυτά θα στηρίζονται σε ένα ασφαλές χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ευρώ με τη μορφή ψηφιακού παραστατικού αξίας (token), το οποίο θα αποτελεί το σταθερό σημείο αναφοράς σε ό,τι αφορά τον διακανονισμό που χρειάζεται η αγορά για να αναπτυχθεί με ασφάλεια. Οι συμμετέχοντες στην αγορά έχουν καταστήσει σαφές ότι αυτό είναι ουσιώδες. Η πρωτοβουλία Appia θα αναπτυχθεί με την ευρεία σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και ο τελικός σχεδιασμός θα αντικατοπτρίζει την εκτεταμένη συνεργασία μέσω της διενέργειας δοκιμών, της απόδειξης αρχών (proof of concept) και της ανάπτυξης κοινών προτύπων.

Υπάρχει μια ακόμη διάσταση που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. Στον σημερινό κόσμο, οι χρηματοπιστωτικές υποδομές μπορούν να έχουν γεωπολιτικές συνέπειες. Εάν η Ευρώπη δεν κατασκευάσει τους δικούς της ψηφιακούς οδικούς άξονες, ελλοχεύει ο κίνδυνος να αναγκαστεί να στηριχθεί αποκλειστικά στους οδικούς άξονες που κατασκευάζονται από άλλους. Για να μην παρασυρθούμε αστόχαστα σε μια τέτοια κατάσταση, δεν πρέπει να υποκύψουμε στον εφησυχασμό ή να αποκλίνουμε από τον στόχο μας. Η Ευρώπη διαθέτει τόσο την τεχνολογία όσο και τα μέσα για να αποφύγει αυτή την εξάρτηση.

Με την πρωτοβουλία Appia, ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό οικοσύστημα θα αντικαταστήσει τις σημερινές κατακερματισμένες υποδομές. Θα στηρίξει τις προσπάθειες να αναπτυχθεί μια ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων και παράλληλα θα διασφαλίσει ότι το ευρώ θα παραμείνει το αξιόπιστο σημείο αναφοράς της ψηφιακής οικονομίας της Ευρώπης.

Η αλλαγή είναι αναπόφευκτη – όμως εμείς ορίζουμε τον τρόπο με τον οποίο θα ανταποκριθούμε σε αυτήν. Μέσω της πρωτοβουλίας Appia, η Ευρώπη επιλέγει να διαμορφώσει τον δικό της ψηφιακό χρηματοπιστωτικό χώρο.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε ως άρθρο γνώμης σε διάφορα μέσα ενημέρωσης στις χώρες της ζώνης του ευρώ.

Διαβάστε το ιστολόγιο της ΕΚΤ και εγγραφείτε για να ενημερώνεστε σχετικά με μελλοντικές αναρτήσεις.

Για θέματα που σχετίζονται με την τραπεζική εποπτεία, ρίξτε μια ματιά στο ιστολόγιο της εποπτείας.